Kitap Hakkında

Bu kitap, şebekeye bağlı güneş enerji santrallerinin (GES) izlenmesinde dijitalleşmeyi, ölçümden eyleme uzanan bütünlüklü bir zincir olarak ele almaktadır. Santralin gelirini belirleyen büyüklük kurulu güç değil, gerçekten şebekeye verilen enerjidir; bu enerjinin beklenenden neden düşük olduğunu zamanında, doğru nedene atfederek ve düşük maliyetle belirlemek ise ölçüm, haberleşme, veri ve analitik altyapısının kalitesine bağlıdır. Kitap bu altyapıyı beş düzeyli bir dijital olgunluk çerçevesi (ölçüm, izleme, analiz, öngörü, özerk işletme) ile düzenler.

Kitapta önce güneş enerjisi pazarı, santral mimarisi ve enerji kaybı kaynakları, ardından IEC 61724 serisi ve IEC TS 63019 çerçevesinde performans göstergeleri (performans oranı, enerji performans indeksi, kullanılabilirlik, performans kayıp oranı) ve ölçüm belirsizliği ele alınmıştır. İzleme mimarisi, haberleşme protokolleri, veri yönetimi ve veri kalitesi hattı tasarım ilkeleriyle birlikte verilmiş; beklenen enerji hesabı, kayıp ayrıştırma, kardeş karşılaştırma ve istatistiksel süreç kontrolü (Shewhart ve CUSUM) performans analitiği başlığı altında incelenmiştir. Arıza tespit ve teşhis, makine öğrenmesi ve yapay zekânın yerleri ve sınırları, yazarın elektrolüminesans (EL) görüntülerinden hücre hasarı sınıflandırması çalışmalarının izleme sürecine bağlanması, dijital ikiz, işletme ve bakım süreçleri, Türkiye mevzuat ve piyasa bağlamı, siber güvenlik ve veri yönetişimi ayrı bölümlerde işlenmiştir.

Yöntemlerin davranışı, tamamı sentetik olarak üretilmiş veriyle gösterilmiştir. 150 günlük bir kalıntı serisinde CUSUM yönteminin %1,5'lik kalıcı bir kaybı 2 gün, günlük 3σ eşiğinin ise 9 gün sonra tespit ettiği; 2.000 koşuluk Monte Carlo karşılaştırmasında bu avantajın küçük kayıplarda belirginleştiği, yaklaşık %3 ve üzerindeki kayıplarda ise ortadan kalktığı gösterilmiştir. 50 MWp'lik varsayımsal bir santral için yaklaşık 17.710 veri noktası, 1 dakikalık kayıtla yılda yaklaşık 112 GB ham veri ve bir yüzde puanlık enerji kazancının 40–80 ABD$/MWh fiyat aralığında yaklaşık 32.000–64.000 ABD$/yıl değer taşıdığı hesaplanmıştır. Bu sayılar gerçek bir santralin ölçümü değildir; yöntemi göstermek amacıyla üretilmiştir.

Kitabın savı şudur: izlemenin değeri, tespit algoritmasının karmaşıklığından çok, hiçbir kaybın uzun süre görünmez kalmamasını sağlayan kapsamdan, veri kalitesinden ve tespitin doğrulanmış bir saha müdahalesine dönüşmesinden gelir. Kitap, tüm santraller için asgari bir paket, orta ve büyük santraller için ek öneriler ve üç aşamalı bir uygulama yol haritası sunmaktadır.

Anahtar kelimeler: güneş enerji santrali, performans izleme, dijitalleşme, veri kalitesi, arıza tespiti, dijital ikiz, yapay zekâ, işletme ve bakım.